Dạ dày là gì?

Dạ dày là nơi phình ra của đường tiêu hóa, hình chữ J, tiếp nối sau thực quản. Nó tiết ra axit và enzym phá vỡ thức ăn trước khi đến ruột non. Ung thư có thể phát triển ở bất kỳ phần nào của dạ dày.
Tỷ lệ mắc ung thư dạ dày khác nhau trên thế giới. Ở Nhật Bản, bệnh ung thư phổ biến nhất 1/1000 dân. Tỷ lệ này cũng cao ở Chile và Iceland.

Ung thư dạ dày chủ yếu ở người lớn tuổi, đàn ông nhiều hơn phụ nữ, người gốc châu Phi có nguy cơ cao hơn người Da trắng.

Nguyên nhân nào gây ung thư dạ dày?
Như với hầu hết ung thư, các nhà nghiên cứu không biết nguyên nhân chính xác của ung thư dạ dày, một số yếu tố được cho là có liên quan là:

  • Chế độ ăn uống có chứa rất nhiều nitrat, với thực phẩm sấy khô, muối, hun khói hoặc dưa bảo quản
  • Hút thuốc
  • Tiền sử loét dạ dày
  • Nhiễm H. pylori
  • Tuổi 
  • Giới nam giới tỷ lệ lớn hơn nữ.
  • Chủng tộc: người gốc châu Phi dễ bị
  • Viêm teo niêm mạc dạ dày
  • Thiếu máu ác tính
  • Tiếp xúc với bụi và khói nhất định
  • Tiền sử gia đình mắc bệnh ung thư dạ dày
  • Tiền sử phẫu thuật dạ dày trước đó
  • Tình trạng kinh tế xã hội: ung thư này xuất hiện phổ biến hơn trong quần thể kinh tế xã hội thấp hơn
  • Uống rượu

Triệu chứng và biến chứng của ung thư dạ dày như thế nào?
Nhiều triệu chứng của ung thư dạ dày rất mờ nhạt, không gây ra sự khó chịu hay đau đớn nào đó là lý do bệnh này thường được phát hiện khi đã ở giai đoạn muộn.
Một số các triệu chứng: Các triệu chứng này không đặc hiệu cho bệnh, có thể thấy ở nhiều bệnh khác

  • Ợ nóng hay khó tiêu
  • Buồn nôn và nôn
  • Đau bụng
  • Ăn mất ngon
  • Sút cân
  • Tiêu chảy hoặc táo bón
  • Hay mệt mỏi
  • Nôn hoặc máu trong phân
  • Đầy hơi sau bữa ăn

Ung thư dạ dày giai đoạn muộn sẽ gây ra các hậu quả nghiêm trọng về tiêu hóa và dinh dưỡng. Nó sẽ lan ra các phần khác của cơ thể, cuối cùng dẫn đến cái chết.
Các biến chứng chính phát sinh từ điều trị ung thư liên quan đến việc phẫu thuật cắt bỏ dạ dày dẫn tới các vấn đề dinh dưỡng. Ngoài ra, ung thư có thể tái phát sau khi điều trị ban đầu, vì thế mà việc tôn trọng theo dõi định kỳ có tầm quan trọng sống còn.
Chẩn đoán ung thư dạ dày như thế nào?
Nếu bác sĩ nghi ngờ ung thư dạ dày, sẽ hỏi bệnh nhân về lối sống, bao gồm hút thuốc lá, uống rượu cũng như tiền sử ung thư dạ dày trong gia đình. Sau đó sẽ tiến hành khám lâm sàng và yêu cầu một số xét nghiệm sau:

1. Xét nghiệm máu: Các xét nghiệm cơ bản và các chất chỉ điểm ung thư trong máu như CEA, CA19-9, CA72-4.

2. Xét nghiệm tìm máu trong phân

3. Chụp dạ dày có cản quang, chụp đối quang kép.

4. Nội soi, nội soi có nhuộm mầu + sinh thiết – trong đó bao gồm một mẫu nhỏ mô được lấy ra sau đó quan sát dưới kính hiển vi tìm tế bào ung thư.

5. Siêu âm nội soi đánh giá độ xâm lấn sâu của khối u.

6. Một khi ung thư được chẩn đoán, bác sĩ phải xác định giai đoạn của bệnh bằng:

  • Xquang tim-phổi – để xem có ung thư đã lan đến phổi
  • Siêu âm, siêu âm nội soi
  • Chụp cắt lớp vi tính
  • Chụp cộng hưởng từ (MRI)
  • Chụp PET CT đánh giá di căn ung thư
    Chỉ 10% trong những bệnh ung thư vẫn còn trong giai đoạn sớm lúc chẩn đoán.

Sau đây là các giai đoạn khác nhau của ung thư: 

  • Giai đoạn 0: Ung thư không vươt ra ngoài lớp niêm mạc dạ dày
  • Giai đoạn I: ung thư đã lan xuống lớp dưới niêm mạc dạ dày nhưng vẫn chưa xâm lấn lớp cơ.
  • Giai đoạn II: Ung thư đã lan đến các hạch bạch huyết ở gần dạ dày hoặc lớp cơ.
  • Giai đoạn III: Ung thư đã lan ra lớp cơ và các hạch bạch huyết, nhưng vẫn chưa xâm lấn đến các cơ quan khác hoặc ung thư đã lan đến một cơ quan gần đó mà không xâm lấn hạch bạch huyết
  • Giai đoạn IV: Ung thư đã lan tràn vượt ra ngoài các hạch bạch huyết thành dạ dày, và các cơ quan.
  • Tái phát: Ung thư phát triển trở lại sau khi điều trị ban đầu

Điều trị và phòng chống
Các ung thư dạ dày thường được chẩn đoán khi nó đã lan rộng, làm cho điều trị khó khăn hơn. Cũng như ở nhiều bệnh ung thư khác, các tùy chọn có sẵn chống lại ung thư dạ dày bao gồm xạ trị, hóa trị và phẫu thuật, được sử dụng riêng rẽ hoặc kết hợp.

  • Giai đoạn 0 và I, thường chỉ phẫu thuật loại bỏ phần dạ dày ung thư với sự vét hạch bạch huyết nếu cần thiết.
  • Giai đoạn II, cắt dạ dày và vét hạch bạch huyết bụng.
  • Giai đoạn III yêu cầu phẫu thuật và hóa trị hoặc xạ trị.
  • Giai đoạn IV, điều trị nhằm mục đích giảm bớt các triệu chứng, và do đó phẫu thuật, hóa trị hoặc xạ trị đều có thể được sử dụng.
  • Điều trị đích và điều trị miễn dịch là những phương pháp mới, đã và đang được áp dụng trong những năm gần đây.

Phẫu thuật:

Phẫu thuật thực hiện trong trường hợp ung thư dạ dày là cắt dạ dày. Nếu ung thư được phát hiện sớm, bác sĩ phẫu thuật có thể thực hiện cắt một phần dạ dày. Nếu toàn bộ dạ dày bị loại bỏ gọi là cắt dạ dày toàn bộ.

Phẫu thuật cắt dạ dày có thể được thực hiện bằng nội soi với nhiều ưu điểm: Đường mổ nhỏ, ít đau hơn, thẩm mỹ, ít biến chứng thành bụng…

Ở giai đoạn sớm ung thư dạ dày còn khu trú ở niêm mạc và dưới niêm mạc việc can thiệp có thể chỉ bằng cắt niêm mạc qua nội soi mềm (endoscopy-mucosectomy), không cần mổ.

Sau khi cắt dạ dày, câu hỏi về vấn đề dinh dưỡng được đặt ra. Những người đã cắt dạ dày một phần có thể ăn tương đối bình thường sau khi chữa bệnh, trong khi điều chỉnh chế độ ăn là cần thiết ở những người cắt dạ dày toàn bộ như uống bổ sung vitamin… Bởi vì bây giờ không còn dạ dày và do đó không thể hấp thụ vitamin B12 từ thức ăn được và phải thay thế bằng đường tiêm hàng tháng.
Chuyên gia dinh dưỡng có thể giúp thiết lập một chế độ ăn uống thích hợp để hỗ trợ tiêu hóa cho bệnh nhân. Họ cũng khuyên bạn nên dùng thường xuyên các bữa ăn nhỏ thay vì ba bữa ăn trong ngày.
Một số người sau mổ cắt dạ dày có thể có buồn nôn, nôn mửa, đau bụng, tiêu chảy và chóng mặt gọi là hội chứng Dumping. Những triệu chứng này là do việc thức ăn qua ruột trực tiếp mà không trải qua quá trình phân hủy và đưa xuống ruột một cách từ từ từ dạ dày. Ăn bữa nhỏ thường xuyên có thể giúp giảm sự khó chịu này.
Hóa trị
Hóa trị bao gồm việc sử dụng thuốc để chống lại các bệnh ung thư từ bên trong cơ thể. Trong điều trị ung thư dạ dày có nhiều phác đồ hoá chất đã được áp dụng.

Hóa trị ít hoặc không có tác dụng khi ung thư đã được phẫu thuật triệt để (khi chưa có di căn). Do vậy chỉ được chỉ định khi ung thư ở giai đoạn III.
Các tác dụng phụ của hóa trị liệu:

  • buồn nôn và ói mửa
  • Rụng tóc
  • mệt mỏi
  • Chán ăn
  • tiêu chảy
  • nhiễm khuẩn
  • thiếu máu

Nghiên cứu đang được triển khai để phát triển một hóa trị tại chỗ, do đó cho phép các thuốc trực tiếp vào bụng, nơi có thể có tế bào ung thư.
Xạ trị:
Xạ trị nhằm mục đích tiêu diệt các tế bào ung thư từ một nguồn bên ngoài. Trong một số trường hợp, xạ trị trước khi phẫu thuật có thể làm giảm khối lượng của khối u và tạo thuận lợi cho phẫu thuật.
Một số tác dụng phụ thường gặp, bao gồm:

  • mệt mỏi
  • tấy đỏ và khô da ở các bức xạ
  • buồn nôn và ói mửa
  • giảm sự thèm ăn
  • tiêu chảy

Các yếu tố nguy cơ nói trên, bao gồm chế độ ăn uống có thể cho chúng ta những manh mối để có các biện pháp giảm nguy cơ ung thư dạ dày:

  • Áp dụng một chế độ ăn uống cân bằng và lành mạnh, và dùng thường xuyên của các loại trái cây và rau quả
  • Bỏ rượu
  • Tránh viêm loét (H. pylori), và theo sự tiến triển của các triệu chứng hoặc các vấn đề khác
Một số hình ảnh nội soi và phẫu thuật ung thư dạ dày:
  • Bệnh nhân nữ 71 tuổi, khám bệnh vị đầy, chướng bụng; nôn, gày sút cân và  thiếu máu.
  • Lâm sàng có hội chứng hẹp môn vị.
  • Nội soi: Loét sùi lớn mặt sau hang vị, gây hẹp đường xuống tá tràng

Nội soi: Loét sùi lớn mặt sau hang vị, gây hẹp đường xuống tá tràng

Sinh thiết: dễ chảy máu.

  • Kết quả sinh thiết: Adenocarcinoma=ung thư tuyến.
  • Phẫu thuật:

U mặt sau hang vị, ăn ra tới thanh mạc.

       Nhiều tổ chức di căn ung thư ở phúc mạc thành bụng, mạc nối, hạch quanh dạ dày, cơ hoành, gan.

Nhiều tổ chức di căn ung thư ở phúc mạc cơ hoành, gan.

Cắt dạ dày do hẹp môn vị và chảy máu (palliative) không triệt để do u đã di căn.

Mở dạ dày: Ung thư là một loét cứng lớn, mặt sau hang vị.

Bs Nguyễn Ngọc Khánh
Chuyên ngành Phẫu thuật tiêu hoá.

Tel: 0982.608.115 (Các bạn có thể để lại tin nhắn. Xin không gọi!

GM: nnkhanh72@gmail.com

YM: nnkhanh72@yahoo.com