Phẫu thuật cắt lách do chấn thương đã từng là điều trị chuẩn trong suốt nhiều thế kỷ. Ngày nay, với sự tiến bộ của khoa học người ta biết nhiều tới những chức năng quan trọng của lách đặc biệt là về vấn đề miễn dịch cũng như những hậu quả của việc cắt bỏ lách. Vì vậy vấn đề bảo tồn lách được đặt ra và dần đi vào thực tế. Từ bảo tồn không mổ đến phẫu thuật bảo tồn lách khi bắt buộc phải phẫu thuật cầm máu. Dưới đây chúng tôi trình bày một số ca lâm sàng đặc biệt.

Ca thứ nhất: Bệnh nhân nam 24 tuổi, vào viện do đau  bụng sau ngã giàn giáo cao  2m đập ngực trái vào thành cứng. Bệnh nhân tới bệnh viện sau khoảng 2 giờ trong tình trạng:  Còn tỉnh, da xanh nhợt, mạch nhanh nhỏ, HA lúc vào 80/40mmHg, bụng chướng, có vết bầm dài trên thành ngực trái.

Bệnh nhân với vết bầm dài ở thành ngực

Bệnh nhân được thăm khám, đánh giá nhanh chóng để loại trừ các thương tổn phối hợp nặng khác như chấn thương sọ não, chấn thương ngực, chấn thương cột sống, khung chậu. Đồng thời làm 2 đường truyền TM cổ truyền nhanh dung dịch tinh thể 500ml không có đáp ứng HA, siêu âm tại chỗ có dịch ổ bụng và đường vỡ lách.

Bệnh nhân được chuyển mổ ngay sau 15 phút, không chờ các kết quả xét nghiệm máu.

Bệnh nhân được mở bụng đường giữa trên-dưới rốn, máu ngập ổ bụng hút ra khoảng 2500ml, nguồn chảy từ  các đường vỡ lách và các nhánh mạch vào cực trên đứt. Lách vỡ nát cực trên và giữa thành nhiều mảnh, tím do mất mạch nuôi. Cực dưới còn mạch và hồng. Các tạng khác không tổn thương.

Lách vỡ cực trên nhiều đường, tím do mất mạch nuôi

Lách được ép gạc tạm thời cầm máu, nhanh chóng giải phóng và đưa ra gần đường mở bụng. Phẫu tích kẹp chọn lọc các mạch vào cực trên-giữa và cắt phần lách tổn thương.

Khâu ép nhu mô cực dưới bằng chỉ Vicyl 2.0 cầm máu. Làm sạch ổ bụng, đặt 01 dẫn lưu hố lách.

Khâu ép nhu mô phần lách còn lại

Phần lách vỡ được căt bỏ

Diễn biến sau mổ tốt, BN có trung tiện sau 2 ngày, không có hiện tượng tăng tiểu cầu sau mổ như những bệnh nhân cắt toàn bộ lách, không phải dùng các thuốc giảm đông máu dự phòng sau mổ.

Ca thứ 2: Bệnh nhân nữ 52 tuổi, đã được chẩn đoán chấn thương bụng kín vỡ lách cách 7 tuần, điều trị bảo tồn không mổ bệnh viện Việt Đức và sau đó tại bệnh khoa của chúng tôi ra viện sau 2 tuần nằm điều trị.

Hình ảnh vỡ lách-tụ máu dưới bao trên phim chụp CTscanner 25/11/2011

Hình ảnh vỡ lách-tụ máu dưới bao trên phim chụp CTscanner 25/11/2011

Bệnh nhân quay trở lại bệnh viện khám lại vì cảm giác đau tức nặng dưới sườn trái và nấc nhiều trong khoảng 2 tuần.

Thăm khám lâm sàng: toàn trạng bệnh nhân bình thường, không sốt, không thiếu máu. Tại chỗ không sờ thấy lách to.

Bệnh nhân được siêu âm rồi chụp cắt lớp ổ bụng sau đó: thấy hình ảnh nang dịch lớn do máu cũ thoái hoá vùng cực dưới của lách. Khối dịch này ép mỏng nhu mô lách.

CTscanner 12/1/2012: Khối tụ dịch lớn ép mỏng nhu mô lách

CTscanner 12/1/2012: Khối tụ dịch lớn ép mỏng nhu mô lách

Bệnh nhân được chỉ định mổ hút bỏ và làm sạch khối máu tụ bằng phẫu thuật nội soi.

Khối máu tụ dưới bao lách dính vào thành ngực vá được mạc nối lớn đến bao bọc

Khối máu tụ dưới bao lách được bộc lộ

Mở bao lách và hút máu tụ đã thoái hoá

Bao lách được cắt mở rộng

Bao lách được cắt mở cửa sổ rộng, lấy hết phần máu cục cũ, rửa-hút sạch. Lách vẫn được bảo tồn.

Bs Nguyễn Ngọc Khánh
Chuyên ngành Phẫu thuật tiêu hoá.

Tel: 0982.608.115 (Các bạn có thể để lại tin nhắn. Xin không gọi!

GM: nnkhanh72@gmail.com

YM: nnkhanh72@yahoo.com