Tắc ruột là thế nào?

Tắc ruột là tình trạng ngừng trệ một phần hoặc toàn bộ lưu thông  của thức ăn, dịch và hơi trong lòng ruột (tiểu tràng hoặc đại tràng) gây ra các triệu chứng: người bệnh đau bụng từng cơn, nôn, bí trung đại tiện.

Nguyên nhân nào gây nên tắc ruột?

Các nguyên nhân cơ học (Là nguyên nhân gây bít tắc lòng ruột)

  • U. Các u của thành ruột (u đại tràng, u ruột non), hoặc các u chèn ép từ ngoài
  • Sẹo mổ cũ tạo dính và dây chằng gây ra hẹp lòng ruột, xoắn.
  • Thoát vị : thoát vị thành bụng, thoát vị rốn, thoát vị đùi, thoát vị bẹn, thoát vị bịt, thoát vị nội -> nguy cơ nghẹt ruột.
  • Viêm mãn tính gây hẹp lòng ruột: Crohn, lao, xạ trị.
  • Tắc ruột do dị vật trong lòng ruột: bã thức ăn (phytobezoar), búi tóc (trichobezoar), búi giun…

Ở ruột non thì sẹo mổ cũ là nguyên nhân chính gây nên tắc ruột. Những nguyên nhân khác là: thoát vị, bã thức ăn, búi giun, bệnh Crohn, lao, u, lồng ruột.

Ở đại tràng nguyên nhân gây tắc chủ yếu là do ung thư. Những nguyên nhân khác có thể gặp là táo bón, viêm mãn tính (viêm túi thừa, viêm loét đại tràng)

Các nguyên nhân cơ năng (ruột không có sự bít tắc nào, chỉ là sự liệt về nhu động do nhiều nguyên nhân khác) nguyên nhân này sẽ không được bàn đến ở bài viết này.

Triệu chứng hay biểu hiện của bệnh như thế nào?

  • Đau bụng từng cơn.
  • Nôn.
  • Không trung tiên.
  • Chướng bụng.

Khi nào khẩn cấp?  Khi đau dữ dội, liên tục. Vì với triệu chứng như vậy rất có thể ruột tắc do nguyên nhân xoắn, nghẹt mạch máu không cấp máu cho ruột, để muộn có thể dẫn đến hoại tử ruột.

Chẩn đoán tắc ruột như thể nào?

Bác sỹ sẽ hỏi về các triệu chứng như:

  • Đau và tính chất đau: đau bụng quặn từng cơn.
  • Nôn và tính chất nôn
  • Việc đi ngoài, tính chất phân vd phân nhày máu -> tắc ruột do ung thư.
  • Còn trung tiện?
  • Thức ăn vd người già, mất nhiều răng, ăn măng khô ->tắc ruột do bã thức ăn.

Bác sỹ sẽ khám tổng thể, trong đó đặc biệt quan tâm đến

  • Khám bụng:
  • Khám tình trạng răng miệng: có mắt, hỏng nhiều răng không?
  • Các lỗ thoát vị: thành bụng, bẹn.
  • Thăm trực tràng: có u không, tình trạng trực tràng rỗng không có phân.

Bác sỹ có thể sẽ:

  • Chỉ định chụp Xquang bụng: trên phim Xquang thấy các quai ruột giãn, có mức nước-hơi.
  • Chỉ định siêu âm bụng: thấy các quai ruột giãn, có nhu động đảo chiều, có thể thấy nguyên nhân như búi giun, lồng ruột…
  • Chỉ định chụp CTscanner ổ bụng: thấy các quai ruột giãn, có thể thấy nguyên nhân như  u, lồng ruột…

Điều trị tắc ruột như thể nào?

Tất cả các bệnh nhân tắc ruột đều phải được nhập viện để theo dõi và điều trị bao gồm:

  • Bệnh nhân phải nhịn ăn uống.
  • Phải đặt ống thông dạ dày.
  • Nuôi dưỡng và bù nước, điện giải qua đường tĩnh mạch.
  • Phẫu thuật khi những điều trị trên không hiệu quả.

Một số hình ảnh phẫu thuật tắc ruột

Bệnh nhi nữ 10 tuổi. Tiền sử mổ viêm ruột thừa và 2 lần mổ tắc ruột sau đó. Vào viện với những triệu chứng của tắc ruột: Đau bụng cơn, nôn, bí trung đại tiện.  Điều trị bằng đặt ống thông dạ dày, nuôi dưỡng và bù nước, điện giải qua đường tĩnh mạch không kết quả.

Sẹo mổ cũ của viêm ruột thừa và 2 lần mổ tắc ruột sau đó

Trong mổ: Một quai ruột nghẹt và giãn, chưa tím

Nguyên nhân gây nghẹt là một dây chằng. Sẽ được cắt bỏ

Bệnh nhân thứ 2, nữ 82 tuổi. Vào viện vì đau bụng cơn, bí trung đại tiện 4 ngày kèm theo chướng bụng tăng dần

Khám lâm sàng thấy bụng chướng to

Chụp Xquang bụng thấy hình ảnh mức nước-hơi

Hình mức nước hơi này thấy rõ trên phim CTscanner ổ bụng

Trong mổ. Đại tràng trên chỗ tắc giãn to

Khối u đại tràng gây chít hẹp lòng đại tràng

Bệnh nhân thứ 3, nữ 72 tuổi. Vào viện vì đau bụng cơn, bí trung đại tiện 5 ngày kèm theo chướng bụng tăng dần. Bệnh nhân cũng đã được phát hiện có u đại tràng 1 tháng trước nhưng không điều trị.

Bụng rất chướng

Xquang có nhiều mức nước-hơi

Trong mổ: ruột giãn to chứa hơi và dịch

Nguyên nhân tắc là U trực tràng phần cao nhưng đã xâm lấn tử cung và sàn chậu

Nhiều tổ chức U đã di căn vào thành ruột, mạc nối lơn.

Bệnh nhân này phải đưa ruột trên chỗ tắc làm hậu môn nhân tạo

Bệnh nhân thứ 4: Một ca bệnh khó. Nam 40 tuổi. Không có tiền sử mổ cũ, mất 4 răng hàm, ăn mít. Vào viện vì đau bụng cơn quanh rối, chướng bụng, nôn và bí trung đại tiện ngày thứ 2. Khám bụng chướng, đau ít, không có điểm đau. Xquang có nhiều mức nước-hơi ở ruột non. Từ những giữ liệu trên, bệnh nhân được hướng tới chẩn đoán tắc ruột do bã thức ăn và chỉ định đặt sonde dạ dày, nhịn ăn uống, nuôi đường tĩnh mạch. Tuy nhiên đến ngày thứ 3 các triệu chứng tắc ruột tăng lên, bệnh nhân sốt 38 độ C, xét nghiệm BC trong máu tăng cao nên được chỉ định mổ cấp cứu.

Tổn thương trong mổ: Bụng có dịch hồng, ruột non rất chướng. Nguyên nhân tắc: Bệnh nhân có túi thừa Meckel dài khoảng 10cm, đỉnh túi thừa có một dây chằng đến bám vào mạc treo ruột non gần đó tạo thành một vòng tròn qua đó 80cm hỗng tràng ngay trên Meckel chui qua bị nghẹt tắc nhưng không hoại tử. Meckel, một thành phần cấu thành nên lỗ thoát vị bị xoắn 2 vòng hoại tử đen và thủng (Hình).

1. Túi thừa Meckel 2. Vết hằn do dây chằng 3. Vị trí dây chằng xuất phát từ đầu túi thừa.

1. Túi thừa Meckel
2. Vết hằn do dây chằng
3. Vị trí dây chằng xuất phát từ đầu túi thừa.

Bệnh nhân được cắt đoạn khoảng 5cm ruột non có túi thừa và nối ruột bên-bên,

Bệnh nhân thứ 5: Tắc ruột do bã thức ăn.

Bệnh nhân nữ 92 tuổi, với tiền sử mổ cũ, vào viện vì đau bụng cơn 3 ngày; các dấu hiệu tắc ruột không rầm rộ; CT scanner đã chỉ ra có khối bã thức ăn. Bệnh nhân được theo dõi hy vọng khối bã sẽ qua nhưng các triệu chứng không cải thiện và phẫu thuật sau 02 ngày.

IMG_20160113_184858.jpg

Ruột được kéo ra ngoài ổ bụng, bã thức ăn được đẩy xuống đại tràng. 1) Thành ruột,nơi có dây chằng gây hẹp và bã thức ăn không thể vượt qua. 2) các vết bầm trên thành ruột dấu tích của sự di chuyển khối bã thức ăn. 3) một túi thừa nhỏ.

IMG_20160113_183231

Khối bã thức ăn trong lòng ruột.

IMG_20160116_113336Một phần khối bã thức ăn rất cứng được đại tiện ra ngoài sau 3 ngày.

 

To be continued

Bs Nguyễn Ngọc Khánh
Chuyên ngành Phẫu thuật tiêu hoá.

Tel: 0982.608.115 (Các bạn có thể để lại tin nhắn. Xin không gọi!

GM: nnkhanh72@gmail.com

YM: nnkhanh72@yahoo.com