Xuất phát từ thực tế trước khi phẫu thuật bác sỹ có thể chưa giải thích đầy đủ các biểu hiện mà bạn sẽ có thể cảm thấy sau phẫu thuật, mức độ ảnh hưởng của nó tới sức khỏe, những thông tin sai lệch từ nhiều nguồn khác nhau…làm cho bạn sau mổ rất lo lắng, hoang mang khi gặp các biểu hiện đó. Bài viết này được viết dựa trên sự tham khảo các tài liệu, các trang mạng về sức khỏe cũng như từ kinh nghiệm bản thân trong quá trình hoạt động nghề nghiệp, sẽ cố gắng liệt kê chi tết các biểu hiện bình thường sau mổ nhằm xóa đi các lo lắng không đáng có của các bạn. Đồng thời cũng đưa ra những dấu hiệu cảnh báo mà bạn cần khám lại bác sỹ sớm.

Bài viết với một chủ đề rất rộng, chưa hoàn chỉnh, sẽ dần được bổ xung thường xuyên theo thời gian.

Để tiện theo dõi, bài viết sẽ viết theo trình tự các bệnh sau

  1. Cắt túi mật nội soi
  2. Cắt ruột thừa nội soi.
  3. Phẫu thuật thoát vị bẹn nội soi.
  4. Phẫu thuật điều trị trĩ
  5. Phẫu thuật điều trị áp xe, rò hậu môn.
  6. Phẫu thuật cắt dạ dày.
  7. Phẫu thuật cắt đại tràng.

1. Cắt túi mật nội soi
Đau.
Mặc dù đau sau cắt túi mật nội soi giảm đáng kể so với mổ mở, một số khó chịu, trong bụng và vai (cảm giác đau mỏi lưng, vai-liên quan đến bơm khí CO2 trong lúc mổ) vẫn sẽ xảy ra. Sự khó chịu này thường dần hết trong 24 đến 36 giờ, nhưng có thể kéo dài 4-5 ngày. Một sự liên tưởng như thế này có lẽ sẽ giúp bạn đỡ lo lắng: “đau đó chỉ là do 3 vết thương rạch da-cân 0.5-1cm trên thành bụng mà thôi”.

Buồn nôn, nôn

Là biểu hiện có thể thấy trong 1-2 ngày sau mổ do tác dụng phụ của thuốc trong quá trình gây mê, giảm đau. Nó sẽ sớm hết theo thời gian.

Vết mổ
Vết mổ sẽ được đóng lại bằng chỉ tự tiêu. Bạn không cần phải cắt chỉ. Các vết mổ được giữ bằng băng dính gọi là Steri-strip được để trong 5-7 ngày. Nếu nó rơi ra trong khi tắm thì bạn cũng không phải bận tâm. Nếu nó vẫn còn ở đó sau một tuần, bạn có thể bóc bỏ (một số phẫu thuật viên vẫn khâu các mũi khâu da thì cần phải cắt). Gạc không cần thiết nhưng bạn có thể thấy đặt một miếng gạc lên vết mổ giảm các kích ứng từ quần áo. Bạn có thể tắm vòi sen hay bơi bất cứ khi nào bạn muốn.

Chảy máu tại vết mổ

Vết mổ có thể chảy máu, thường ngay ngày đầu sau mổ và bạn không cần lo lắng, nó sẽ tự cầm bằng thay băng khác hoặc bác sỹ sẽ đặt một mũi khâu nhỏ lên đó.

Chảy dịch vết mổ.

Vị trí: thường ở rốn, sau mổ 1-3 tuần.

Biểu hiện: Tại vị trí vết sẹo ở rốn xuất hiện một mụn nhỏ, ngứa hoặc đau nhẹ, mụn vỡ chảy dịch hồng hoặc trắng đục. Sau vỡ sẽ tự liền hoặc chảy dịch nhiều ngày.

Nguyên nhân: Sợi chỉ tiêu khâu cân bị thải ra ngoài.

Xử trí: Nếu không xử trí gì, chỉ cần giữ vệ sinh sạch biểu hiện trên cũng tự hết sau khi tái đi tái lại vài lần đến khi sợi chỉ bị loại bỏ. Trường hợp khác tới bác sỹ phẫu thuật lấy bỏ sợi chỉ vết mổ sẽ liền.

Chế độ ăn uống
Bạn có thể ăn bất cứ thứ gì mà bạn mong muốn sau khi bạn đã tỉnh táo hoàn toàn, không còn nguy cơ sặc. Tuy nhiên bạn cũng không nên cố gắng ăn tất cả mọi thứ cùng một lúc mà nên ăn các loại thực phẩm tương đối dễ tiêu trong 2 hoặc 3 ngày đầu tiên. Sau đó bạn ăn hoàn toàn theo nhu cầu của bạn.

Một quan niệm là chỉ ăn sau khi đã trung tiện không còn thích hợp nữa. Ăn sớm có thể bạn thấy đầy bụng, buồn nôn, nôn nhưng nó sẽ làm nhanh quá trình trở lại hoạt động bình thường của ruột.

Nhu động ruột (sự vận động bình thường của ruột để đẩy thức ăn)
Biểu hiện của việc có nhu động ruột trở lại bình thường là bạn thấy các cơn đau quặn nhẹ ở bụng, trung tiện, rồi đại tiện, thường ở ngay 1-2 ngày sau mổ. Một số bệnh nhân phải mất 3 hoặc 4 ngày để có nhu động ruột bình thường.

Một số bệnh nhân có thể thấy tiêu chảy trong 3 hoặc 4 tuần đầu sau phẫu thuật. Đừng hốt hoảng vì điều này. Ruột của bạn sẽ sớm trở lại bình thường. Nếu tiêu chảy làm bạn khó chịu, hãy dùng Kaopectate hoặc Imodium.

Vận động
Không có bất kỳ hạn chế để hoạt động nào của bạn. Bạn có thể làm bất cứ điều gì bạn thấy thoải mái. Bạn có thể nhấc bất cứ thứ gì, bạn có thể tập thể dục, giao hợp và bạn có thể bơi. Bạn có thể lái xe nếu bạn đã ngừng các thuốc giảm đau có chất gây ngủ.

Khi nào cần đến bác sỹ.
Mặc dù cắt bỏ túi mật là một phẫu thuật khá an toàn, nhưng vẫn có những vấn đề có thể phát sinh. Những biểu hiện sau đây nếu xảy ra, xin vui lòng liên hệ với bác sĩ của bạn càng sớm càng tốt:

  1. Sốt cao hơn 38.5 độ.
  2. Nôn kéo dài sau ngày hậu phẫu thứ ba.
  3. Không có nhu động ruột sau bốn ngày (không trung tiện, không đại tiện, bụng chướng nhiều, nôn).
  4. Chướng bụng dai dẳng và đau.
  5. Vàng mắt, vàng da, nước tiểu xẫm màu.
  6. Tăng đau nhức ở chỗ các vết rạch da. Xin lưu ý rằng các vết mổ sẽ có màu đỏ và khó chịu trong khoảng 10 ngày. Nếu có mủ hoặc nếu sưng tấy lan rộng ra, xin vui lòng gọi cho bác sỹ của bạn.

Khám lại

Bạn sẽ khám lại bác sĩ phẫu thuật của bạn khoảng 1-4 tuần sau khi phẫu thuật. Xin đừng ngần ngại liên hệ với bác sỹ của bạn bất cứ lúc nào nếu mọi chuyện không diễn ra suôn sẻ.

2. Cắt ruột thừa nội soi:

Với ruột thừa chưa vỡ, các biểu hiện sau mổ tương đối giống như cắt túi mật nội soi. Tuy vậy do phẫu thuật cắt ruột thừa là một bệnh lý nhiễm khuẩn, liên quan đến ống tiêu hóa nên có một số điểm khác biệt như:

  1. Bạn sẽ dùng kháng sinh dài ngày hơn, lúc đầu kháng sinh tiêm tĩnh mạch, sau đó bác sỹ kê đơn bạn uống khi ra viện.
  2. Bạn có thể được yêu cầu tập những bài tập nhẹ cho cơ thành bụng, tập thở, tự massage bụng sớm nhằm sớm có nhu động ruột, tránh tắc ruột, giảm nguy cơ nhiễm khuẩn trong ổ bụng. Việc tập này bạn nên duy trì ít nhất 1-2 tuần sau mổ.
  3. Khi nào bạn cần đến bác sỹ.
  • Sốt cao hơn 38.5 độ xuất hiện trở lại sau khi ra viện.
  • Đau lại giống như viêm ruột thừa kèm sốt, rét run.
  • Không có nhu động ruột sau bốn ngày (không trung tiện, không đại tiện, bụng chướng nhiều, nôn).
  • Chướng bụng dai dẳng và đau.
  • Tăng đau nhức ở chỗ các vết rạch da. Xin lưu ý rằng các vết mổ sẽ có màu đỏ và khó chịu trong khoảng 10 ngày. Nếu có mủ hoặc nếu sưng tấy lan rộng ra, xin vui lòng gọi cho bác sỹ của bạn.

Với viêm ruột thừa vỡ, sau mổ có thể sẽ có những khác biệt hơn.

  1. Bạn sẽ dùng kháng sinh dài ngày hơn, kháng sinh điều trị đường tĩnh mạch, sau đó bác sỹ kê đơn bạn uống khi ra viện hay vẫn duy trì kháng sinh tiêm cho đến 5-10 ngày, tùy theo diễn biến của bệnh.
  2. Bạn có thể có những ống dẫn lưu ổ bụng, qua đó dịch ổ bụng, dịch rửa chứa vi khuẩn tiếp tục chảy ra. Các ống sẽ được rút bỏ tùy theo diễn biến thực tế của bệnh.
  3. Thời gian trướng bụng, có nhu động ruột bình thường trở lại sẽ lâu hơn.
  4. Bạn có thể được yêu cầu tập những bài tập nhẹ cho cơ thành bụng, tập thở, tự massage bụng sớm nhằm sớm có nhu động ruột, tránh tắc ruột, giảm nguy cơ nhiễm khuẩn trong ổ bụng. Việc tập này bạn nên duy trì ít nhất 1-2 tuần sau mổ.
  5. Nhiễm trùng tại các vị trí rạch da hay chân dẫn lưu có thể xảy ra nhưng bạn cũng không nên quá lo lắng, bác sỹ sẽ tách mở vết rạch da và thay băng hàng ngày sẽ khỏi.
Ruột thừa viêm ngày thứ 3, vỡ gây viêm phúc mạc toàn thể

Ruột thừa viêm ngày thứ 3, vỡ gây viêm phúc mạc toàn thể

Hình ảnh viêm phúc mạc ruột thừa.

Hình ảnh viêm phúc mạc ruột thừa

3. Phẫu thuật thoát vị bẹn nội soi.

Chế độ ăn uống

Sau mổ thoát vị bẹn, không yêu cầu bất kỳ hạn chế nào về chế độ ăn uống. Một số bệnh nhân có thể thấy giảm sự thèm ăn trong một hoặc hai tuần sau khi phẫu thuật. Đây là kết quả bình thường do sự căng thẳng trước phẫu thuật. Sự thèm ăn của bạn sẽ trở lại theo thời gian.

Chăm sóc vết thương
Bạn có thể tắm từ khoảng 24 giờ sau khi phẫu thuật. Nếu bạn có băng phủ trên vết mổ hãy che kín bằng nylon trước khi tắm vòi sen hoặc tháo bỏ hẳn nó.
Bạn có thể thấy những mảnh nhỏ của băng steri-strips trực tiếp gắn liền với da của bạn. Nó ướt cũng không sao. Các băng sẽ bắt đầu bong trong 7-10 ngày sau khi phẫu thuật, lúc đó nó đã hoàn thành công việc của nó và bạn có thể tự bóc bỏ.
Không tắm bồn, bơi hoặc bồn tắm nước nóng trong hai tuần.
Chúng tôi cố gắng để đóng vết mổ của bạn với vết sẹo nhỏ nhất. Không đặt thuốc hay bôi bất kỳ thuốc nào lên các vết rạch. Nó không giúp gì cho liền sẹo.

Vận động
Không có hạn chế hoạt động sau khi phẫu thuật. Điều đó có nghĩa là bạn có thể đi bộ, leo cầu thang, đi thang máy, giao hợp hoặc tập thể dục miễn là nó không đau. Trong thực tế, trở lại hoạt động bình thường càng sớm càng tốt, nó sẽ làm bạn nhanh phục hồi. TUY NHIÊN, Nếu bạn không cảm thấy tốt, không làm điều đó. Hãy làm theo sự hướng dẫn của cơ thể bạn.
Làm việc
Tất cả mọi người trở lại làm việc vào những thời điểm khác nhau. Nếu bạn muốn, bạn có thể trở lại làm việc ngay lập tức; TUY NHIÊN, như thông lệ, hầu hết mọi người cần khoảng 1tuần trước khi trở lại làm việc.

Lái xe
Bạn có thể lái xe khi không còn dùng các thuốc giảm đau gây ngủ.

Nhu động ruột (sự vận động bình thường của ruột để đẩy thức ăn)
Biểu hiện của việc có nhu động ruột trở lại bình thường là bạn thấy các cơn đau quặn nhẹ ở bụng, trung tiện, rồi đại tiện, thường ở ngay 1-2 ngày sau mổ. Một số bệnh nhân phải mất 3 hoặc 4 ngày để có nhu động ruột bình thường.

Một số bệnh nhân có thể thấy tiêu chảy trong 3 hoặc 4 tuần đầu sau phẫu thuật. Đừng hốt hoảng vì điều này. Ruột của bạn sẽ sớm trở lại bình thường. Nếu tiêu chảy làm bạn khó chịu, hãy dùng Kaopectate hoặc Imodium.

Tụ dịch
Một số bệnh nhân thấy như bị sưng giống như bị thoát vị lại ngay sau phẫu thuật. Đừng lo lắng – đây là một cảm giác/biểu hiện bình thường. Tại vị trí thoát vị đôi khi có tụ dịch sau phẫu thuật – dịch này là kết quả bình thường của phẫu thuật và sẽ được cơ thể hấp thụ trong một vài tuần.

Sưng ở bìu
Sau mổ bìu có thể sưng, sờ thấy lép bép, những ngày sau có thể thấy thâm tím. Đó là sự phù nề và ngấm máu ở tổ chức lỏng lẻo, đồng thời có khí do bơm hơi trong quá trình phẫu thuật. Những vấn đề này sẽ qua đi theo thời gian.

Khi nào thì gọi bác sỹ

  • Sốt. Rét run
  • Đau tăng theo thời gian, dù dùng thuốc giảm đau đường uống.
  • Đỏ, nóng, hoặc có mủ chảy ra từ đường mổ
  • Buồn nôn hoặc nôn, chướng bụng, không đại tiện được.

4. Phẫu thuật điều trị trĩ

  • Đau: Cảm giác đau nhiều trong phẫu thuật cắt trĩ, nhưng sẽ giảm đi nhiều trong các phẫu thuật treo trĩ: Longo, PPH, khâu treo, khâu treo triệt mạch dưới hướng dẫn siêu âm. Tuy nhiên một số bệnh nhân vẫn đau nhiều dù là phẫu thuật treo trĩ. Đau nhiều sau phẫu thuật treo trĩ có thể liên quan tới:
    • phẫu thuật viên khâu xuống thấp dưới đường lược.
    • tắc mạch trĩ ngoại sau mổ.
    • khâu, cắt sâu vào cơ thắt.
  • Mót rặn: Do những sang chấn trong quá trình phẫu thuật, những kích thích tại chỗ của đường khâu hay hàng ghim máy PPH, trĩ tắc mạch…Đôi khi mót rặn trở thành triệu chứng khó chịu chủ yếu của NB sau phẫu thuật. Nhưng cảm giác này sẽ giảm dần và hết trong một vài ngày.
  • Ỉa máu: Có thể thấy trong một vài ngày đầu sau mổ, xong bạn không cần lo lắng, chảy máu sẽ tự hết. Một số ít, máu chảy nhiều thành giọt, thành tia bạn cần khám hay thông báo ngay cho bác sỹ.
  • Bí tiểu, do hoạt động cơ thắt bàng quang chưa trở lại bình thường. Gặp nhiều hơn ở nam giới, lớn tuổi và sẽ giảm dần theo thời gian.
  • Ỉa lỏng. Ỉa són nhiều lần có thể gặp và đi liền với cảm giác mót rặn.

5. Phẫu thuật điều trị áp xe, rò hậu môn.

5. Phẫu thuật cắt dạ dày.

6. Phẫu thuật cắt đại tràng.

Còn tiếp

Tham khảo

http://www.mayoclinic.org/tests-procedures/cholecystectomy/basics/what-you-can-expect/prc-20013253

http://www.brighamandwomens.org/Departments_and_Services/surgery/services/generalsurg/specproc/cholecystectomy_aftersurg.aspx

Patient Information  DAY SURGERY Post operative advice following your Laparoscopic Cholecystectomy

http://www.healthcommunities.com/appendicitis/postoperative-care-appendectomy.shtml

http://www.sages.org/publications/patient-information/patient-information-for-laparoscopic-appendectomy-from-sages/

http://www.uhhospitals.org/case/services/surgery/our-divisions/general-and-gastrointestinal-surgery/comprehensive-hernia-center/postoperative-instructions/groin-inguinal-hernias/laparoscopic-inguinal-hernia-surgery-care-instructions

Bs Nguyễn Ngọc Khánh
Chuyên ngành Phẫu thuật tiêu hoá.

Tel: 0982.608.115 (Các bạn có thể để lại tin nhắn. Xin không gọi!

GM: nnkhanh72@gmail.com

YM: nnkhanh72@yahoo.com